Tax Hive met Mystery Guest

  • By beenetwork
  • March 25, 2016
  • 0 Comments

door Maaike de Hon – freelance journalist @maaikedehon


Bee Network (voorheen Jong OS) hield op 25 februari haar eerste ‘Bee Hive’ van het jaar over Belastingontwijking in het AmLab, Amsterdam. ‘Maak het debat moreel.’

‘Waarom zou je belasting betalen?’ vraagt Maaike van Diepen aan de bezoekers van de eerste Bee Hive van 2016. Nee, dit is geen oproep tot burgerlijke ongehoorzaamheid van de coördinator van het Nederlandse Tax Justice Network, maar een serieuze vraag. Het antwoord luidt: om voorzieningen als infrastructuur, gezondheidzorg en scholing te kunnen betalen. Van Diepen: ‘Dat doen we voor ons allemaal. En dus is het frustrerend als sommigen dat niet doen. Een van de functies van belastingheffing is immers de herverdeling van rijkdom, maar we zien dat in de hele wereld de ongelijkheid groeit, de belastingdruk voor burgers stijgt, terwijl die voor bedrijven afneemt.’


100 miljard

Voor de volgende spreker, Esmé Berkhout van Oxfam, staat vast dat het wereldwijde web van belastingparadijzen – waarvan Nederland een van de belangrijkste is – daar de oorzaak van is.

Berkhout is naar eigen zeggen zo enthousiast dat ze hier kan spreken over dit onderwerp, dat ze twee keer zo veel slides heeft meegenomen als ze kan tonen. Een daarvan laat zien dat de 62 rijkste mensen van de wereld gezamenlijk evenveel bezitten als de armste 3,6 miljard. Berkhout: ‘Wat precies de bijdrage van belastingontwijking hieraan is, weten we niet omdat maar een klein deel van de cijfers bekend is. De ruwe schatting is dat de arme landen 100 miljard dollar per jaar mislopen als gevolg van belastingontwijking.’

Om dit een halt toe te roepen, moeten overheden betere regels maken. De internationale beleidsregels die de OECD onlangs heeft gelanceerd zijn volgens Berkhout een kleine stap in de goede richting, maar het is niet genoeg. En bovendien: ‘De OECD bestaat alleen uit rijke landen, de arme landen zijn buitengesloten. De macht moet anders worden verdeeld, zodat arme landen meebeslissen over de regels.’

‘Hoe staat de Nederlandse overheid hier eigenlijk in?’ vraagt iemand uit het publiek.

Berkhout: ‘Minister Ploumen heeft aangekondigd de belastingverdragen van Nederland met ontwikkelingslanden te gaan herzien en misbruikclausules te zullen inbouwen, maar het ministerie van Financiën heeft een andere benadering en lijkt de race naar de bodem te willen voortzetten. De Nederlandse overheid hinkt dus op twee gedachten.’


Treaty shopping

Als laatste – geplande – spreker beklimt Gijs Verbraak van ActionAid het podium. Ook hij wijst op de grote rol van Nederland in de wereldwijde belastingontwijking: ‘Nederland heeft een grote financiële sector, een enorm aantal trustoffices, ongeveer 14.500 brievenbus maatschappijen. Nederland is een van de grootste investeerders in de wereld, maar 80 procent daarvan komt voor rekening van brievenbusmaatschappijen die hier dus niets echt doen.’

Verbraak laat zien hoe Malawi – een van de armste landen ter wereld – jaarlijks 27,5 miljoen dollar aan belastinginkomsten van de Australische mijnbouwonderneming Paladin misloopt door treaty shopping. ‘Het bedrijf voerde bijvoorbeeld torenhoge managementbetalingen in Nederland op terwijl er hier dus niemand werkte. Voor Malawi heeft zo’n bedrag grote impact. In een land waar 10 procent van de bevolking besmet is met hiv en de levensverwachting slechts 55 jaar bedraagt, zouden van dat geld bijvoorbeeld 17.000 verpleegkundigen of 8.500 artsen betaald kunnen worden.’


Transparantie

Dan is het tijd voor de ‘mystery guest’ van de avond: toen PvdA-Europarlementariër Paul Tang over de avond hoorde, vroeg hij ook even spreektijd. Tang: ‘Ik probeer een einde aan belastingvermijding te maken door het debat moreel te maken, zodat industrieën er niet langer in betrokken willen zijn.’

Net als de vorige sprekers is ook Tang ervan overtuigd dat transparantie daarbij het belangrijkste instrument is. ‘Als multinationals verplicht zijn land voor land te laten zien wat ze er verdienen en hoeveel belasting ze er betalen, wordt het duidelijk dat ze geen eerlijke bijdrage leveren. Dat verandert de zaak volledig. De industrie begrijpt dat dit niet naar buiten kan komen.’

Voor het geplande World Café is het intussen te laat geworden, maar een laatste prangende vraag uit publiek komt nog wel aan de orde: ‘Wat kunnen wij als consumenten doen?’

Esmé Berkhout: ‘Ik weet niet hoe het komt dat consumenten nog niet mee protesteren. Je zou denken: ga niet naar Starbucks of laat dat biertje van Heineken staan, maar tot nu toe gebeurt dat nog niet.’ ‘Maar de bedrijven zijn er wel bang voor,’ vult Paul Tang aan. ‘Shell bijvoorbeeld belt met de journalist om de schade te beperken als ik een interview over dit onderwerp heb gegeven. Sommige bedrijven, zoals Google, zijn te groot; zij lopen geen risico. Maar voor veel andere kan het zeker een goed instrument zijn.’

Met die hoopvolle conclusie is het tijd om de Tax Hive in het AmLab af te sluiten met een netwerkborrel.



Meer info

  • Still broken (https://www.oxfam.org/en/research/still-broken-governments-must-do-more-fix-international-corporate-tax-system)
  • Paladin report, ActionAid (http://www.actionaid.org/sites/files/actionaid/malawi_tax_report_updated_table_16_june.pdf

0 Comments

Leave a reply

 Back to Top